સમજાવો: મૂળદાબ (Root Pressure).

(N/A) $\Rightarrow$ જેમ જમીનમાંથી વિવિધ આયનો મૂળના વાહક પેશીઓમાં સક્રિય વહન પામે છે,તેમ પાણી (તેના જલક્ષમતા ઢાળને અનુસરીને) અંદર આવે છે અને જલવાહક પેશીની અંદર દબાણ વધારે છે. આ ધન દબાણને મૂળદાબ કહેવામાં આવે છે.
$\Rightarrow$ મૂળદાબ પ્રકાંડમાં પાણીને નાની ઊંચાઈ સુધી ઉપર ધકેલવા માટે જવાબદાર હોઈ શકે છે.
$\Rightarrow$ મૂળદાબ કેવી રીતે અસ્તિત્વ ધરાવે છે તે સમજવા માટે,એક નાનો નરમ પ્રકાંડ ધરાવતો છોડ પસંદ કરો અને જે દિવસે વાતાવરણમાં પુષ્કળ ભેજ હોય,ત્યારે વહેલી સવારે તીક્ષ્ણ બ્લેડ વડે પ્રકાંડને પાયાની નજીકથી આડું કાપો.
$\Rightarrow$ તમે ટૂંક સમયમાં જોશો કે કાપેલા પ્રકાંડમાંથી દ્રાવણના ટીપાં બહાર આવે છે; આ ધન મૂળદાબને કારણે બહાર આવે છે.
$\Rightarrow$ જો તમે કાપેલા પ્રકાંડ પર રબરની નળીને સ્લીવ તરીકે લગાવો,તો તમે ખરેખર ઉત્સવેદનનો દર એકત્રિત અને માપી શકો છો અને ઉત્સવેદિત દ્રવ્યોનું બંધારણ પણ નક્કી કરી શકો છો.
$\Rightarrow$ મૂળદાબની અસરો રાત્રે અને વહેલી સવારે પણ જોવા મળે છે.
$\Rightarrow$ જ્યારે બાષ્પીભવન ઓછું હોય અને વધારાનું પાણી ઘાસના પાંદડા અને ઘણા શાકીય છોડના પાંદડાઓની ટોચની નજીક શિરાઓના વિશિષ્ટ છિદ્રોની આસપાસ ટીપાં સ્વરૂપે એકઠું થાય છે,ત્યારે પ્રવાહી સ્વરૂપે થતા આવા પાણીના વ્યયને બિંદુત્સવેદન (Guttation) કહેવામાં આવે છે.
$\Rightarrow$ મૂળદાબ વધુમાં વધુ પાણીના વહનની સમગ્ર પ્રક્રિયામાં માત્ર એક સામાન્ય ધક્કો પૂરો પાડી શકે છે.
$\Rightarrow$ તે સ્પષ્ટપણે ઊંચા વૃક્ષોમાં પાણીના ઉપરના વહનમાં મુખ્ય ભૂમિકા ભજવતું નથી.
$\Rightarrow$ મૂળદાબનું સૌથી મોટું યોગદાન જલવાહક પેશીમાં પાણીના અણુઓની સતત સાંકળને ફરીથી સ્થાપિત કરવાનું હોઈ શકે છે,જે ઘણીવાર બાષ્પોત્સર્જન દ્વારા સર્જાતા પ્રચંડ તણાવ હેઠળ તૂટી જાય છે.
$\Rightarrow$ મૂળદાબ પાણીના મોટાભાગના વહન માટે જવાબદાર નથી; મોટાભાગના છોડ તેમની જરૂરિયાત બાષ્પોત્સર્જન ખેંચાણ (Transpiratory pull) દ્વારા પૂરી કરે છે.